Lipa drobnolistna
Tilia cordata
Duże drzewo liściaste o regularnej, szerokojajowatej koronie, osiągające do 30 metrów wysokości. Wyróżnia się drobnymi, sercowatymi liśćmi i intensywnie pachnącymi żółtymi kwiatami, które przyciągają ogromne ilości pszczół.
Opis gatunku
Lipa drobnolistna to jedno z największych drzew liściastych naszych lasów, dorastające do 30 metrów. Na młodych drzewach gałęzie wznoszą się pod dużym kątem, a ich kora jest gładka i szara, natomiast na starych okazach konary zwisają w dół, a kora staje się gruba i nieregularna.
Liście są charakterystyczne — sercowate, szersze niż dłuższe, o średnicy 30–70 milimetrów, z regularnie piłkowanym brzegiem. Od góry błyszczą żywą zielenią, od spodu są jaśniejsze, a w kątach nerwów noszą małe pęczki rudych włosów. Jesienią przyjmują piękny żółty kolor.
Kwiaty pojawiają się na przełomie czerwca i lipca, wyrastając pojedynczo lub w pęczkach po kilka sztuk. Mają jasnożółtą barwę i wydzielają intensywny, przyjemny zapach, który przyciąga pszczoły w ogromnych ilościach. Owoce to małe, kuliste, twarde orzechy wielkości 6–8 milimetrów, wyposażone w charakterystyczne skrzydełko.
Miękkie, białe drewno lipy od wieków wykorzystywane jest w rzeźbiarstwie do wyrafinowanych rzeźb. Z jej łyka wytwarzano plecionki i maty, a z nasion otrzymywano bardzo dobry olej jadalny. Kwiaty lipy mają też znaczenie lecznicze — tradycyjnie przygotowywane z nich napary stosowano w przeziębieniach.
Występowanie
Lipa drobnolistna pochodzi z Europy i Azji Zachodniej, a w Polsce występuje pospolicie na całym terytorium kraju. Naturalnie rośnie w lasach, głównie dębowo-grabowych, ale jest również bardzo często sadzona przy domach, w parkach i przy drogach jako roślina ozdobna. Dobrze przystosowana do polskiego klimatu, jednak duże zanieczyszczenia powietrza szkodzą jej.
Jej zasięg geograficzny sięga od Brytanii i Skandynawii przez całą Europę kontynentalną aż po Kaukaz i Azję Zachodnią, choć na południu jej zasięgu ogranicza się do wyższych pięter górskich. W Polsce znajduje się 3744 lipy drobnolistne objęte ochroną jako pomniki przyrody.
Ciekawostki
Najstarszą lipę drobnolistną w Europie uważa się okaz rosnący w Niemczech, którego wiek szacowany jest na około 1200 lat. W Polsce najstarsza znana lipa tego gatunku rosła w Cielętnikach i liczyła około 530 lat, aż do października 2017 roku, kiedy powalił ją orkan Ksawery.