Sosna zwyczajna
Pinus sylvestris
Sosna zwyczajna to wiecznie zielone drzewo iglaste, które rozpoznasz po niebiesko-zielonych igłach i charakterystycznej korze — szarobrązowej u podstawy, a wyżej czerwonocynamonowej i łuszczącej się cienkimi płatami. Może rosnąć nawet ponad 45 metrów wysoko i żyć przez kilka wieków.
Opis gatunku
Drzewo iglaste o luźnej koronie, która zmienia się wraz z wiekiem i warunkami bytowania — u młodych sosen stożkowata, z czasem rozłożysta lub parasolowata. Rosnące samotnie osiągają gęste, rozłożyste korony, natomiast w lesie tracą dolne gałęzie i tworzą prosty, wysoki pień. Przeciętnie dorastają do około 30 metrów, choć najwyższe okazy przekraczają 45 metrów. Pień ma średnicę 0,5–1,2 metra, a jego kora zmienia się z wiekiem — u starych drzew u podstawy jest gruba, szarobrązowa i głęboko bruzdowana.
Igły szarozielone do niebieskozielonych osadzone są parami, mają 4–7 centymetrów długości i 1–2 milimetry grubości. Są sztywne, twarde, zaostrzone i skręcone dookoła swojej osi. Pozostają na drzewie przez 3 lata.
Kwiaty męskie żółte, jajowate, skupiają się u podstawy młodych pędów. Kwiaty żeńskie, zielonkawe lub czerwonawe, tworzą szyszeczkowate kwiatostany na końcach pędów. Kwitnienie następuje w maju — drzewa produkują ogromne ilości pyłku, który unosi się na wietrze dzięki pęcherzykom powietrza w każdym ziarnie.Szyszki początkowo małe i zielone. Dojrzewają w drugim roku po kwitnieniu, osiągając 3–7 centymetrów długości. Kolejnej wiosny otwierając się, rozsypują się. Nasiona czarne, 4–5 milimetrów długości, mają skrzydełko długie na 12–20 milimetrów.
Występowanie
Sosna zwyczajna rośnie od Wielkiej Brytanii i Portugalii na zachodzie po Syberię Wschodnią. W Polsce jest głównym gatunkiem lasów, tworzy monokultury sosnowe i bory mieszane, szczególnie na nasłonecznionych i suchszych zboczach. Toleruje różne gleby — piaszczyste, gliniaste, zawierające łupki i granit, a nawet torfowiska — preferując pH 4,5–6.
Jako gatunek światłożądny źle znosi zacienienie. Na północy zasięgu rośnie od poziomu morza do 1000 metrów, na południu zaś na wysokościach 1200–2500 metrów.
Ciekawostki
Sosna zwyczajna produkuje niesamowite ilości pyłku — jeden kwiat wytwarza około 157 tysięcy ziaren, a cały kwiatostan aż 5,8 miliona. Olejki eteryczne zawarte w sośnie od lat są wykorzystywane w medycynie ludowej. Zapach działa rozluźniająco, łagodzi stres i wpływa pozytywnie na układ oddechowy. W czasie przeziębienia świetnie sprawdzi się syrop lub napar z pąków sosny, jak również gorąca kąpiel z dodatkiem sosnowych igieł.